KeHaber Medya Tarama

Antalya’nın Demre ilçesi Çayağzı mevkisinde yapılan kazılar sonucunda ortaya çıkartılan ve Anadolu Akdenizi’ndeki ilk Sinagoga ait ”Menorah Levhası” Antalya Müzesi’nde ziyarete sunuldu.
Myra-Andriake Kazı Başkanı ve Akdeniz Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nevzat Çevik, Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı açıklamada, 2009 kazı sezonu çalışmaları sırasında Anadolu Akdenizi’nin ilk sinagogunun tüm içeriğiyle birlikte keşfedildiğini söyledi.
Yazıtın 1500 yıllık olması nedeniyle İsrailli bilim adamlarından okunması sırasında yardım aldıklarını ifade eden Çevik, kazılar sırasında bulunan ve ”Menorah Levhası” adı verilen tabletin ortasında 7 kollu Musevi şamdanı (Menorah), sağ yanında boynuz-borazan (Şofar) ve sol yanında da bitkisel sembolizasyon (Lulav ve Etrog) işlendiğini kaydetti. Levhanın üstündeki bölümdeki yazıtta plakayı adayan aileye ait olduğu belirlenen Makedonius, Prokles, Romanus ve Roma isimlerinin geçtiğini anlatan Çevik, ayrıca yazıt üzerinde iki yerde ”İsrael” kelimesinin geçtiğini ve cümlelerin, ”Amen” ve ”Şalom” gibi dinsel ifadelerle sonlandırıldığını belirtti. Antik bir sinagog yazıtında bu ifadelere, İsrail’in Yafa kentindeki bir sinagog dışında, daha önce rastlanılmadığına işaret eden Çevik, sinagogda bulunan bir diğer yazıtta ise, ”Barış İsrail’in üzerine olsun” ifadesinin bulunduğunu belirterek, levhanın adak yazıtlarıyla benzeştiğini ve bulunduğu yapının ise Milattan sonra 4-5. yüzyıllardan kaldığını gösterdiğini anlattı.
Bu kalıntılarla Likya Bölgesi’nde ilk kez Yahudi varlığına ilişkin mimari ve ikonografik kanıtların ele geçirildiğini vurgulayan Çevik, Andriake Limanı’nda keşfedilen sinagogun Ostia ve Selanik gibi sahil sinagogu olduğunu belirterek, sinagogun hem limandaki küçük Yahudi topluluğuna, hem de limana ticaret için gelen Musevilerin kullanmasına yönelik yapıldığını anlattı.
Hıristiyanlık dininin baskın olduğu 4. ve 5. yüzyıllarda bir Yahudi tapınağının varlığının ”enteresan” olduğunu ifade eden Çevik, Andriake Limanı’nın Akdeniz’in en önemli ticari noktalarında bulunması sebebiyle Yahudi halkının burada bulunmuş olmasının şaşırtıcı olmadığını vurguladı.
Çevik, ”Buranın sadece Andriake’de yaşayan küçük bir topluluğa değil, özellikle limana denizden gelen Yahudilere de hizmet etmek üzere yapılmış olduğunu sanıyoruz” dedi. Tapınağın bulunmasıyla Yahudilerin 1500 yıl önce Anadolu’nun Akdeniz kıyılarında yaşamış olduklarının kanıtlandığını ifade eden Prof. Dr. Çevik, ”Yeni buluntularla Anadolu’nun ve bölgenin kültürel çeşitliliği her geçen dönem artıyor” diye konuştu. Tapınağın ortaya çıkarılmasından sonra uluslararası alanda büyük ses getirdiğini de belirten Çevik, ABD ve İsrail başta olmak üzere, birçok ülkenin ünlü üniversitelerinden buluntuyla ilgili bilimsel yazı talepleri geldiğini kaydetti.