>
you're reading...
Ortadoğu Haber Ajansı

Silvyo Ovadya: Sefaradlara Vatandaşlık daveti veren İspanya’nın çağrısına “evet” diyen Türk Yahudileri çok az

espanyaBazı medyalarda; “İspanya kovduğu Yahudiler’in torunlarını geri çağırıyor” şeklinde verilen, İspanya, 500 yıl önce engizisyondan kaçarak ciddi bir bölümü Osmanlı İmparatorluğu’na sığınan Yahudilerin torunlarına vatandaşlık teklif etmeyi planlıyor konusu tekrar gündeme geldi. Kasım ayında İspanya Adalet Bakanı Alberto Ruiz-Gallardon bir açıklama yaparak Sefarad Yahudileri olarak bilinen İspanya kökenli Yahudilerin torunlarına İspanyol vatandaşlığı ve pasaportu verilmesi planından söz etti. Gallardon, “İspanya’nın geçmişini yeniden keşfetmek için yaptığı bu uzun yolculukta, bunun kadar duygulandırıcı olay sayısı fazla değil” diyerek yaptı bu açıklamayı. Yahudi kökenini kanıtlayan herkes vatandaşlık başvurusunda bulunabilecekti. Bu haber dünyadaki Sefarad Yahudileri arasında hızla yayıldı. İspanya’da başvuruları değerlendiren Yahudi Cemaatleri Federasyonu, açıklamayı takip eden ilk ay içerisinde 6 bin başvuru aldıklarını, başvuru sahipleri arasında ABD Kongresi’nden bir üyenin de bulunduğunu belirtiyor.
Bugün gazetesinden Nesrullah Sonay önemli bir kısmı Türkiye’de bulunan Sefarad Yahudilerinin bu davete nasıl yaklaştığını araştırdı.
el-amaneser-ovadyaTürkiye Musevi Cemaati Eski Başkanı Silvyo Ovadya, yüz yıllar sonra İspanya’dan gelen bu teklifi Bugün için değerlendirdi. Vatandaşlık teklifinin yeni olmadığını yaklaşık 8 yıldan beri İspanya gündeminde olduğunu hatırlattı.
Vatandaşlık için Türkiye’den müracaat edenlerin olduğunu aktaran Ovadya, “Ancak kalkıp da İspanya’ya yerleşen bir kişi bile olmadı. Çıkarılmaya çalışılan kanun sadece Sefarad kökenli Yahudileri için değil aynı zamanda Güney Amerika’ya göç eden İspanyollar için de geçerli” dedi.
Silvyo Ovadya, Türkiye’deki Yahudilerin yüzde 95’inin Sefarad kökenli olduğuna vurgu yaparak şöyle devam etti: “Zamanında İspanya’dan kovulmuş olan kişilerin haklarının geri verilmesi oldukça önemli. Bu açıdan önemsiyoruz. Benim müracaatım olmadı. Ama Avrupa Birliği pasaportuna sahip olmak için başvuranlar oldu. Bunların sayısı birkaç yüzü geçmiyor. Pasaportu alanların hiçbiri Türkiye’den ayrılmadı. Herkes Türkiye’deki yaşantısından son derece memnun. Türkiye’yi vatanları addetmişler.”
Federasyon’un Genel Sekreteri Mauricio Toledano, İspanya hükümetinin hâlâ projenin ayrıntıları üzerinde çalıştığını ve yeni yasa parlamentoya sunulduğunda, şimdi Yahudi olsun olmasın, Sefarad kökenli herkese vatandaşlık hakkının verilmesini beklediklerini söylüyor.
bbcsefaradNew York Times gazetesinin Paris muhabiri, ABD’li Doreen Carvajal “İlk tepkim bunun çok heyecan verici ve adil bir girişim olduğu yönündeydi. Benim açımdan romantik bir olguydu. Şiirseldi. Eşime ‘Pasaport almaya çalışacağım, böylece bir çember kapanmış olacak’ dedim” diyor. Carvajal Katolik olarak yetişmiş; birkaç yıl önce ise Sefarad Yahudi kökenli olduğunu keşfetmiş. Bu arayışını kitaplaştırmış: “Unutan Nehir: Modern Bir Hayatta Kalma, Kimlik ve Engizisyon Hikâyesi” adıyla. Fakat İspanya’daki Federasyon ile irtibata geçtiğinde, Katolik olduğu için vatandaşlık başvurusu kapsamına şimdilik girmediğini öğrenmiş. Carvajal’ın ailesi, İspanya’da Engizisyon döneminde din değiştirmek zorunda kalan üçte bir Yahudiden birisiymiş. İspanyol vatandaşlığı için yeniden Museviliğe geçmesi gerektiği söylenmiş. “Bu da başka bir zorlama gibi geldi. Daha önce din değiştirmeye zorlananların yeniden aynı şeye maruz kalması sözkonusu. Peki ya laik bir Yahudiyseniz ne olacak?” diye soruyor.
15. yüzyıl boyunca İspanya’dan 100 bin Yahudi kaçtı. Bazıları Kuzey Afrika’ya gitti, ama çoğu Osmanlı İmparatorluğu topraklarında İstanbul, İzmir, Selanik ve Safed kentlerinde yerleşti. Bugün Türkiye’deki Yahudilerin % 90’ı Sefarad Yahudisi.
ronirodrigueİstanbul’da otomobil ticareti yapan 55 yaşındaki Roni Rodrigue İspanyol pasaportu için başvuru yapmış bile. “Vatandaşlık hakkım varsa neden olmasın dedim” diyor. Başvurusunu dört yıl önce, daha önceki bir proje kapsamında yapmış ve evraklarını 11 ayda almış. Ama yıllardır bekleyen arkadaşları da var. Rodrigue İspanya’ya iki kez gitmiş. Oraya yerleşmeyi düşünmüyor. Ama hâlâ bir bağı olduğunu düşünüyor. Ölmekte olan bir dili, Ladino dilini konuşuyor. Sefarad Yahudilerinin konuştuğu, eski İspanyolca kökenli, İbranice ile yerleştikleri ülkelerin dillerinden sözcükleri de almış bir dil. Rodriguo’nun annesi ile babası birbiriyle Ladino konuşmuş ama yeni kuşaklar öğrenmemiş bu dili.
İngiltere’den bir Sefarad Yahudisi “Gönlümde hâlâ İspanyolum” diyor. İspanya’da ev yaptırıyormuş, hatta mezarı için bile bir yer satın almış. Vatandaşlık başvurusu ile ilgili yeni düzenlemelerden yararlanmayı umuyormuş. Daha önce bir başvuru hazırlığı olmuş, ama İngiliz vatandaşlılğından çıkması gerektiğini öğrenince başvurusunu geri çekmiş. Yeni düzenleme yasalaşırsa çifte vatandaşlık mümkün olacakmış. İspanya’nın 1492’de Yahudileri kovmasının ülke ekonomisi üzerinde yıkıcı etkileri olmuş. Yahudilerin çoğu varlıklı tekstil tüccarı, mücevherci ve tefeci imiş.
Barcelona Üniversitesi’nden tarihçi Maria Josep Estanyol şöyle diyor:
“Dönemin Osmanlı İmparatorluğu Sultanı (2. Beyazıt), Ferdinand gibi büyük bir İspanyol kralının nasıl olup da bu kadar zenginlik kaynağı olan Yahudilerden vazgeçip kendisine bıraktığını anlayamadığını ifade etmiş.
“Sultan, imparatorluğuna zenginlik kazandıran Yahudi ailelerin gelmesinden oldukça memnunmuş.”
Yıllar boyunca Sefarad Yahudileri’nin geri dönmesine izin verilmesi için bir hareket gelişti. Fakat İspanya hükümetinin bu olayı bugün neden gündeme getirdiği bilinmiyor.
Teorik olarak bu Yahudilerin geri dönmesinin İspanya’nın daralan ekonomisini canlandırabileceği söylenebilir.
Ama Estanyol çoğunun İspanya’ya döneceğinden şüpheli. “Durumun vahimliği göz önünde bulundurulursa, İspanya’ya dönülmemesi yönünde tavsiyede bulunurdum” diyor.
Bazıları ise geçen yıl Filistin’in Birleşmiş Milletler’de gözlemci devlet statüsü oylamasında lehte oy kullanmasının ardından İspanya’nın israil’i yumuşatmak amacıyla böyle bir girişimde bulunduğunu iddia ediyor.
Amacı ne olursa olsun, bazı Müslüman alimler bu girişimi haksızlık olarak değerlendiriyor. Kendi atalarının da Engizisyon döneminde İspanya’dan sürüldüğünü, ama kimsenin kendilerini davet etmediğini söylüyorlar.

Reklamlar

Tartışma

2 thoughts on “Silvyo Ovadya: Sefaradlara Vatandaşlık daveti veren İspanya’nın çağrısına “evet” diyen Türk Yahudileri çok az

  1. Sefarad yahudilerinin kini öyle pasaport, masaportla geçmez. İspanyada hâlâ katoliklerde bile yahudi düşmanlığı vardır. İspanya hükümetinin istediği aslında yahudilerin dönüp milli iflâs halinde olan iktisadî durumu düzeltmektir.
    Torkemada adlı kerhutun asıl adını domuz olarak ilân ederlerse bile gene ne unuturuz, ne de affederiz!

    Posted by İsaac Haskiya | 16 Mart 2013, 6:46 pm
  2. BU KANUN 1925 TE ZAMANIN ICISLERI BAKANI DE RIVERA TARAFINDAN CIKARILMISTI ! ANCAK HIC KIMSE VATANDASLIK ICIN MURACAAT ETMEDI ! CUNKU HER SEFARAD YAHUDISININ BELLEGINDE ISPANYA ENKIZISYON ATES VE KUL DIYARI IDI ! BUGUN TURKIYEDEKI YAHUDILER HALLERINDEN GAYET MEMNUNLAR CUNKU RECEP TAYYIP ERDOGAN VESAYETI ALTINDALAR !

    Posted by IZZET KAGARIN | 12 Mart 2013, 8:26 pm

Yorumunuz

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

RSS Hertür Kültür

Stats