>
you're reading...
Ajans

Milas Yahudi Mezarlığı çöp dökülen, küçükbaş hayvan otlatılan alan oldu

burasi-bir-yahudi-mezarligi-734668-664x354Milas’ta Gümüşlük Mahallesi’nde yer alan Yahudi Mezarlığı, bakımsızlığı ile dikkat çekiyor. Bazı mezar taşları kırılan, zaman zaman çöp dökülen mezarlıkta son günlerde küçükbaş hayvan otlatılıyor. Yıllar önce Milas’ta yaşayan Yahudiler’in akrabalarıyla dostluk yürüten bazı vatandaşlar, meraya çevrilen mezarlığın durumunu ‘Saygısızlık’ olarak nitelendirdi. Mezarlığın Yahudiler için manevi değere sahip bir yer olduğuna vurgu yapan vatandaşlar, “Daha önce Milas’ta yaşayan Yahudiler, yıllar geçmesine rağmen hala bu mezarlığı ziyaret ediyor. Çünkü mezarlıklar her insan için önemlidir. Bu insanlar, ilçe halkıyla kurdukları dostlukları da hala yaşatıyor. 3168Onlardan kalan bir mezarlığa sahip çıkılamaması çok acı” diyerek mezarlığa sahip çıkılmamasını eleştirdi.
5 yıl önce, Aralık 2009’da Muğla’nın Milas ilçesindeki Musevi mezarlığının restore edileceği belirtilmişti.
İzmir Musevi Kabristan Hayır Derneği Başkanı Moşe Habif, Milas Belediye Başkanı Muhammet Tokat’ın daveti üzerine ilçeye giderek incelemeler yapmıştı. Araştırmacı yazar Nevzat Çağlar Tüfekçi’nin girişimleri sonucunda dernekle bağlantıya geçen Başkan Tokat, Musevi mezarlığının bakım ve onarımı konusunda bilgi alışverişinde bulunmak için mezarlığa gelmişti. Başkan Muhammet Tokat, “Önceki dönemde çevre duvarları yapılan ve ağaçlandırılarak temizlenen mezarlığın kutsal bir alan olduğunun bilincindeyiz. Bu kapsamda başlatacağımız çalışmalarla öncelikle girişindeki 3170çocuk parkını kaldıracak, ardından taş duvarların üzerine çit yapacağız. Daha sonra da İzmir Musevi Kabristan Hayır Derneği’nin desteğiyle burada bulunan yaklaşık 150 mezarın düzenlemesine ve iç peyzaj çalışmasına geçilecek“, demişi.
Temmuz 2011’de Şalom gazetesinde İzel Rozental Milas izlenimlerini şöyle dile getiriyordu:
[…] Hoşlanmadığım bir sorudur: “Karikatür mü çiziyorsun, hangi gazetede?” Hadi bakalım, cevap ver! Şalom desem, nerede satılır diye sorarlar… “Cemaat gazetesidir, Yahudilerindir, tirajı azdır, bayilerde bulunmaz” desem, dudak bükerler… Konuştuğum Milaslıların yaklaşımı ise oldukça farklıydı. Şalom için çizdiğimi öğrenenler gururla Milas’taki Yahudi yaşamından ve kültüründen söz ettiler. 1960’lara kadar burada 300 aileden oluşan bir Yahudi cemaati yaşamış. Bazıları İsrail’e, bazıları İzmir’e -İstanbul’a göç etmiş, Milas’ta bugün hiç Yahudi kalmamış. Milas Belediye Başkanı Muhammet Tokat bu göçü ekonomik nedenlere bağlıyor. Yoksa kentte Yahudilere baskı hiçbir zaman söz konusu olmamış. Tokmak’ın tanıdığı son Yahudi bir doktormuş. O da 80’lerde ayrılmış Milas’tan. “Onun için yaşam zordu, cemaatinden hiç kimse kalmamıştı; Yahudiler bir arada yaşamaya alışkındır” tespitinde bulunuyor, ayrılma nedenini sorduğumda.
Araştırmacı-Yazar Nevzat Çağlar Tüfekçi, halen Milas’ın tarihçesini kaleme almayı sürdürüyormuş. O da Yahudilerle yakından ilgili. Bu konuda bolca araştırma yapmış. Milas, eski çağlarda Karia denilen ve Yahudilerin yoğun olarak yaşadıkları bölgenin başkentiymiş. Zaten Milas’ın bir önemli özelliği de isminin malki-kardelerta Bizans döneminden günümüze hiç değişmeden gelmesidir. Milas’ta Yahudi nüfusu Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra artmış. 19.yüzyıl sonlarında kırk-elli kişiden oluşan Yahudi cemaati, Rodos ve diğer Yunan adalarından gelenlerle birlikte bini aşmış… Milas Yahudilerinin eğitime verdikleri önem hâlâ dillerde… Tarihçi Prof.Dr. Melek Çolak, “sinagogun hemen yanındaki Musevi Mektebi’nde 1908 yılında 95 öğrenci mevcuttu” diye yazıyor akademik çalışmasında. Ayrıca Avram Galante’nin ‘Histoire des Juifs de Turquie’ adlı eserinde “Kızlar Okulu” diye belirttiği bir bina daha varmış. Galante’ye göre bireylerin eğitimin yararlarını benimsemesi Milas Yahudi Cemaatini “doğunun ilkleri” arasına sokmaktaydı. Alliance Israelite Universelle’inkomite merkezine gönderdiği bir raporda da Milas Yahudilerinin eğitime verdikleri önem vurgulanmış. […] İkinci durağımız Uzunyuva ve Hekatomnos Lahti. 2.400 yıllık bu tarihi mezarın az ilerisinde eski Yahudi Mahallesi başlıyor. Ersin Yeniceli’nin verdiği bilgiye göre zamanında bu bölgedeki evlerin tamamı sarı boyalıymış. Bu mahalleyi restore edip korumaya almak da şimdilerde Milas Belediyesi’nin projeleri arasında. Ama öncelik Yahudi Mezarlığı’nda!
Halikarnas Mozolesi’nin Roma dönemi kopyası olan Gümüşkesen Anıtı ile Baltalı Kapı’yı da gördükten sonra, son durağımız ve asıl merak konumuz olan Yahudi Mezarlığı’na yöneliyoruz. Milas Belediyesi gerçekten burayı tam bir koruma altına almış. Arazi tertemiz, bazı taşlar servet avcılarının gayretiyle (!) yerlerinden oynatılmışsa da, çoğu hasarsız yerli yerinde duruyor. Besbelli ki belediye yetkilileri buranın manevi değerinin bilincindeler. Nitekim Milas Belediye Başkanı Muhammet Tokat da, görüşmemiz esnasında bu mezarlığa verdikleri önemi vurgulamadan edemiyor. Mezarlığı baştan tanzim etmek, açıklama levhaları yerleştirmek istiyorlar ama bilgilerinin kıt olmasından yakınıyor, İbraniceyi çözemediklerinden hata yapmaktan çekiniyorlar. Bu konuda İzmir Yahudi Cemaati’yle bir iki kez temas kurulmuşsa da ne yazık ki müspet sonuç alınamamış. Başkan bu konuda hem duyarlı, hem de çok istekli. Yahudi kültürünü Milas uygarlığının ayrılmaz bir parçası görüyor ve Yahudi Mezarlığı’nı düzenlemek için can atıyor. Turhan Selçuk Evi’ne dönüşen Hacı Ali Ağa Konağı’nı, 1920’li yıllarda Milas’a davet edilen Macar ustalarca yapılan Macar Evleri’ni, halen restorasyon çalışmaları süren Çöllüoğlu Hanı’nı gözlerimin önüne getirince Muhammet Tokat’ın bu heyecanına ortak olmaktan kendimi alamıyorum. Umarım toplumumuzun bu konuda çok duyarlı olduğunu bildiğim bazı yetkilileri bir an önce bu çağrıya cevap verirler.[…] 13 Temmuz 2011 Şalom / İzel Rozental

Reklamlar

Tartışma

Henüz yorum yapılmamış.

Yorumunuz

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

RSS Hertür Kültür

  • Sevilla-Başakşehir canlı yayın 22 Ağustos 2017
  • Burak Yılmaz'ın tedavisine başlandı 22 Ağustos 2017
  • Sevilla-Başakşehir maçı izle | TRT 1 canlı yayın (Şampiyonlar Ligi Play-Off Turu) 22 Ağustos 2017
  • 86 polisin yargılandığı davada mütalaa verildi 22 Ağustos 2017
  • Son dakika Rıza Kayaalp dünya şampiyonu oldu 22 Ağustos 2017
  • AK Partili başkan istifa etti 22 Ağustos 2017
  • Bacanağını ve baldızını öldürdü 22 Ağustos 2017

Stats