>
you're reading...
Agos

AGOS’ta Başbakan Davutoğlu’nun “unutuverdiği” Osmanlı Yahudileri Hatırlatıldı

AGOS / Serdar Korucu 25.12.2014 osmanlı2| Başbakan Davutoğlu, Balkan Savaşları döneminde Edirne’nin savunmasında Müslümanlar ile birlikte Hıristiyanların da katıldığını söyledi. Ancak bu konuşmada “Edirne Müdafaası”na yoğun olarak katılan, yaşadığı acılar nedeniyle ağıtlar yazılan Osmanlı Yahudileri yoktu. Başbakan Ahmet Davutoğlu’nun Genişletilmiş İl Başkanları toplantısının gündeminde Edirne ve Balkan Savaşları vardı. Davutoğlu, Edirne’nin savunmasında Müslümanlar ile birlikte Hıristiyanların da katıldığını söyledi. Ancak bu konuşmada “Edirne Müdafaası”na yoğun olarak katılan, yaşadığı acılar nedeniyle ağıtlar yazılan Osmanlı Yahudileri yoktu.
Başbakan Davutoğlu, Edirne ile ilgili sözlerine Balkan Savaşları’nda yaşanan trajedileri hatırlatarak başladı. Davutoğlu, “Edirne milletimiz Balkan faciasını yaşarken bir destansı direnişle 6 ayı aşkın bir süre düşmana değil sadece, açlığa, susuzluğa karşı da direnen ve ağaç köklerini gerekirse yerim ama baş eğmem edirnesinagogudiyen bir başşehirdir” dedi.
Başbakan ardındansa sözü Edirne savunmasında 13 bin askerin öldüğünü hatırlattı: “Ve Müslüman Hristiyan her kesimden o zaman Edirne’ye müdafaasına gelmiştir. Şekip Arslan Dürzi ve o zaman Osmanlı öncülerine Edirne müdafaasına Lübnanlıların desteğini getirmiştir. Daha onlarca örnekle Edirne müdafaası aslında bir şehrin müdafaası değil, kadim bir medeniyetin müdafaasıydı.
Davutoğlu ifade etmese de Balkan Savaşları sürecinde, Osmanlı Yahudileri de cephede yer alıyor, büyük acılar çekiyordu. “Annem” ağıtı (Bkz. sayfa altında Video), Türk-Bulgar Savaşı sırasında bir Osmanlı Yahudisi ailenin, Enver Paşa komutanlığındaki orduda yer alan büyük oğullarının Lüleburgaz’da ölmesini konu alıyor. Şarkıda Yahudilerin çektiği acılardan 1492’de kendilerini İspanya’dan kovan Kral Ferdinand da suçlanıyor.AGOS / Serdar Korucu 25.12.2014 |
Osmanlı Devleti hizmetinde Yahudiler
Şalom | Yusuf Besalel 18 Haziran 2014 | […] Birinci Dünya Savaşı döneminde Osmanlı topraklarının çoğu İstanbul’da olan dokuma sektöründe yer alan elbise, çamaşır, kravat, gömlek, şapka ve şemsiye yapımında Yahudi kuruluşları da mevcuttu(Anjel, Sigala,Yeşula…gibi).Mesela Yeşula gömlek ve kravatta ünlüydü. Ayrıca pijama işi de yapıyordu. İzmir’de
Moiz ve Avram Antibi kardeşlerin fanila fabrikası 1879’un dokuz büyük firmasından birisiydi. Moiz Robeno ise İstanbul Fincancılar’da perdecilik konusunda bir liderlik sağlamıştı. Halen çoğu kişinin hafızasında olan Lazzaro Franco adlı ünlü mefruşat mağazası 1860’da kurulmuştu.
Yahudiler, Avrupalılarla temas konusunda başta gelen aracılardı. Mali meselelerin çözümünde de ilk akla gelen kişilerdi. Yahudiler gümrük işlerinde de ustaydı. Yabancı tüccar ve kaptanlar gümrük işlerini halletmek için Yahudilerden yararlanıyorlardı. Venedikliler ve Osmanlılar arasında barışta veya gerginlik durumunda Yahudiler aracılık yapıyorlardı.
Yahudiler Osmanlı döneminde tarımla da meşgul olmuşlardı. 1907’de Manisa’daki Yahudiler bağcılıkla ilgilenmişler,19.yüzyılın başlarında Jacop H. Politi adlı bir Yunanistan göçmeni Yahudi, Manisa’daki çiftliğinde kök boyası bitkisi ekmiş,1896’da Alliance Israelite Yafa’da bir tarım okulu açma fermanı almıştı.1904’te alınan bir fermanla aynı kuruluşun Akhisar’da kurduğu 28.000 dönümlük bir çiftlikteki tarım okulu, çevre köylere de bu konuda bilgi sağlamıştı. Göçmen Yahudiler, Aydın ve Eskişehir’de çiftçilikle uğraşmışlardır.
Devlet hizmetinde Yahudiler. Yahudiler Osmanlı döneminde askerinden müzisyenine, dansçısından doktoruna, İttihatçısından sanatçısına kadar devletin çeşitli kademelerinde hizmet verdiler. Kanuni Sultan Süleyman’ın hekimi Yasef Hamon’un oğlu Moşe Hamon, I.Selim’in hususi tabibi de olmuş ve Mısır seferine katılmıştı. Kanuni döneminde tabiplik yapmış olan Yasef Yahya ve Avram Mirgas’tan Yasef Yahya, İran seferine katılmış ve savaş alanında ölmüştü. Salamon Abenyaeş, III. Murat’ın, Portekiz kökenli Daniel Fonseka ise III. Ahmet’in danışmanlığı görevlerinde bulunmuşlardı.
Ayrıca birçok Yahudi tabip subay Osmanlı ordusunda görev yapmıştı. Örneğin İlya Kohen, Humayun ve Bahriye hastanesinde Koramiraldi. Koramiral İsak Molho Bahriye Sıhhiye Müfettişi, Korgeneral Jak Nisim Selanik’te operasyon reisiydi. Ayrıca daha birçok albay altı rütbelere sahip Yahudi doktorlar da vardı: Albay İlyas Bey Modyano (Selanik),Yarbay İsak Bey Levi (Üsküp),Binbaşılar; Jak Bey Yeruşalmi (Deniz Hastanesi Baş Eczacısı), 1877-1878 Rus Harbi’nde Gazi Osman Paşa’nın hizmetinde bulunan Avram Bey Galimidi, Bahriye Yüzbaşısı Sami Bey Günsberg (Atatürk’ün ve İsmet inönü’nün diş hekimi),vb…
Esasen Yahudilerin tıp alanındaki katkıları daha çok daha eskiye dayanıyordu. Örneğin; Salamon Natan Eskenazi, Eliezer Eskendari Benveniste(1582), Naftali Ben Mansur da Osmanlılara tıp alanında destek vermişti. Eliezer Eskendari Mısır valiliği yapan Sinan Paşa’nın doktoruydu.
Daha önceki Osmanlı dönemlerinde Yahudilerin askeriyeye katkısı yalnız tıp alanıyla sınırlı kalmamıştı. Örneğin; Yahudi asıllı Halil Paşa (David Pace), III. Murat ve III. Mehmet dönemlerinde yaşamış ve Sedaret Kaymakamlıkları’nda bulunmuştu. Diğer bir Yahudi asıllı Paşa Macar Mahmut’tu. Kırım ve Karadağ savaşlarında albay rütbesiyle yararlık göstermişti. Yahudiler tarafından ‘Tersane Hahamı’ olarak bilinen ve II. Mahmut zamanında yaşamış olan Hoca İshak Efendi de İslam’ı seçmişti. 1815’te Mühendishane-i Berri Hümayun’da matematik öğretmeniydi. Hoca İshak Efendi, Matematik, Fen, Bahriye konularında 10 eser bıraktı.
Çanakkale ve Kurtuluş Savaşları’nda isimleri tespit edilemeyen çok sayıda Yahudi bu topraklar için savaşarak öldüler. 1314 ‘tevellüt’lü Bursalı Salamon Baruh,174. Alay’da 7. Bölüm Takım Komutanıydı ve İstiklal Madalyası ile onurlandırılmıştı. Bahriye Binbaşısı Yasef Gabay ise Ertuğrul Faciası(1892)kurbanlarından idi. Anafartalar’da ve Şark Cephesi’nde binlerce yaralıyı tedavi etmiş olan tabip Yüzbaşı H.Bensusen’e Enver Paşa’nın mührünü taşıyan bir madalya belgesi ve madalya verilmişti. Kore’deki başarıları nedeniyle 1954’te ‘Bronz Star’ alan üç teğmen arasında Hayim Benbasat da vardı.
Osmanlı Yahudilerinden konsolos veya konsolos vekili olarak görev yapmış olanlar arasında yer alan bazı isimler şunlardır: Nissim Gürcü(Napoli,1896), İsrael Kohen(Cenevre 1896), Moiz Hananel(Sunna,Triyeste,1896), Nissim Roditi(Napoli, Marsilya, Batum, Anvers, Patras,1899-1900), Makro Kohen (Cenova,Cenevre,Nis,1901-1904), Cemil Gürci(Şira ve Köstence),Wolf Lövenson(Köstence,1912)…
Yahudiler, dışişleri kadar adliye, maarif, maliye ve belediye gibi etkin alanlarda da görev yapmışlardı. Fethi Franko Bey 1893-1896 yılları arasında Osmanlı İstatistik Umum İdaresi’nin müdürlüğünü yapmıştı. Avram Farhi, Matbuat Müdürlüğü, Boston Şehbenderliği, İsak Taranto Harbiye Nezareti Dava Vekilliği, Avram Badi Ticaret İşleri Müdürlüğü, David Molho Divan-ı Hümayun Mütercimliği, Jak Abravaya Muhaberat-ı Ecnebiya Danışmanlığı yapmışlardı.1933’te Atatürk tarafından Portekiz Konsolosu olarak tanınan akrabam Jak Jose Abravanel(1906-1993) ölümüne dek Portekiz İstanbul Fahri Başkonsolosu olarak görev yaptı.
Diğer devlet kurumlarına gelince: Hilal-ı Ahmer ve Kızılay’da 1896’dan itibaren hizmet veren çok Yahudi vardı. J.Kastro kurucularındandı. Kurucu ve yöneticiler arasında ayrıca A.Benzonana, A.Kastro, Mme Fernandes, Hayim Nahum, Vitali Kamhi, Avram Amato bulunmaktaydı.
Adliye işlerinde Heskiel Gabay (Üsküdar Hâkimi), Muiz Zeki Albala(Samsun Ticaret Mahkemesi Başkanı, Siroz Savcısı, Manastır Merkez Savcısı…), İsak Ferera (İstanbul Resmi Okulları Fransızca Müfettişi)
İstanbul Darülfünun (Üniversite)şubelerinde; Tıp: Pepo Akşoti, Samuel Abravaya Marmaralı, Koramiral Elyas Kohen, Hukuk: Mişon Ventura, Moiz Kohen, Leon Şönman; Edebiyat: A. Galante, Yakub Habib(Metafizik); Fen: Dr Samoil SionKohen, Hukuk: Mişon Ventura, Moiz Kohen, Leon Şönman; Edebiyat: A. Galante, Yakub Habib(Metafizik); Fen: Dr Samoil Sion.[…] Şalom | Yusuf Besalel 18 Haziran 2014
osmanlı

Reklamlar

Tartışma

Henüz yorum yapılmamış.

Yorumunuz

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Flickr Photos

Boiling sky

Selsey Life Boat Station

Winter Paradise

Diğer Fotoğraflar

RSS Hertür Kültür

  • Son dakika: UEFA, Beşiktaş için toplanacak 28 Haziran 2017
  • Otomobilin yakıt deposunda 25 kilo toz esrar 28 Haziran 2017
  • İftarlık Gazoz davalık oldu 28 Haziran 2017
  • Galatasaray'da Sneijder için Ajax iddiası... Transfer haberleri 28 Haziran 28 Haziran 2017
  • AB, euroyla aldı, dolarla sattı 28 Haziran 2017
  • Kavurucu sıcaklar geliyor! 1 Temmuz'a dikkat! 28 Haziran 2017
  • Samsung Galaxy Stellar 2 sızdırıldı 28 Haziran 2017

Stats

%d blogcu bunu beğendi: